Yaşam Boyu Öğrenme Bağlamında Eğitim 4.0

0
135

Eğitim 4.0 olarak ele almaya çalıştığımız kavram, Covid-19 sonrası çok daha sık konuşulur olmaya başladı. Bu anlayışta temel nokta “Endüstri 4.0’ın gerektirdiği her alanda tasarlayacak, geliştirecek, üretecek ve üretilen teknolojiyi kullanabilecek insan gücünün eğitimi”dir (Öztemel, 2018:27). Eğitim 1.0 derslerin ve ezberin olduğu, tarım toplumunun ihtiyaçlarına göre uzmandan öğrenciye aktarılan didaktik bilgilerdi. Eğitim 2.0’da internet tabanlı eğitim, eğitim 3.0 ile bilgi üreten eğitim sistemi ortaya çıkmaya başladı. Bu dönemde “’teknoloji toplumu’nun ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde” (Öztemel 2018:27) eğitim programları revize edildi. Eğitim 4.0 ise bilgi üretimine ek olarak Endüstri 4.0’ın yıkıcı ve devrimci anlayışına uyum sağlayacak şekilde yenilik, inovasyon üreten eğitim anlayışına evrilmiş durumda. Bu evrilmede yol haritası çizebilmek için Eğitim 4.0’ı bir eğitim sistemi olarak tanımlamak yerine yaşam boyu öğrenmenin içselleştirilmesini sağlayacak yaşam boyu eğitim fırsatlarından birini seçebilme yetisini geliştirmek olarak ele almalıyız.

Aslında bu kavramların tartışmaya açılması çok yeni değil. Yaşam boyu eğitim ve öğrenme sistemlerinin mutlaka kurgulanması gerektiği anlayışı neredeyse son on yıldır konuşuluyor. Avrupa Birliği’nin resmi kurumları üniversiteler, sivil toplum kuruluşları uzun yıllardır bu konular hakkında araştırma ve çalışmalar yapıyor. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi 2006 yılında, Hayat Boyu Öğrenme için Anahtar Yetkinlikler Hakkında Tavsiye Kararı yayınladı ve bu kararda geliştirilmesi gereken yetkinlikler tanımlandı. Yine 2018’de AB Konseyi’nin tavsiye kararları içerisinde “hayat boyu öğrenme bakış açısıyla, örgün, yaygın ve serbest olmak üzere geniş çaplı eğitim, öğretim ve öğrenme ortamlarını kapsamalıdır” ifadesi yer alıyor. ReSkills Training olarak özellikle vurgu yaptığımız Kişisel Öğrenme Yönetim Sistemleri(Learning Management Systems) oluşturmak, yani Endüstri 4.0’ın hayatımıza getirdiği değişiklikler devrim mi yoksa evrim mi tartışması süre giderken Eğitim 4.0’ı konuşmak ve kurgulamak. Bu eğitim anlayışı gerçek zamanlı (real-time) olarak yaparak ve yaşayarak öğrenmeyi hayata geçirmektedir. Toplumsal dönüşüm yaşam boyu öğrenmenin tüm bireylerce içselleştirilmesi ile mümkündür.

Bu konuyu daha kapsamlı açıklayabilmek için Yaşam Boyu Eğitim ve Yaşam Boyu Öğrenme anlayışlarını birbirinden ayrıldıkları noktalara vurgu yaparak tanımlamak gerekiyor. “Yaşam Boyu Eğitim”, mevcut eğitim sistemi dışında kalan ya da hızla gelişen dünyamızda yapılandırılmış eğitim programları içerisinde yer alamayan, alsa da bir miktar geride kalan yapının yeniden yapılandırılması ve tüm potansiyeli geliştirmeyi amaçlayan bir düzenlemedir. “Yaşam Boyu Öğrenme” ise 2002 yılında Avrupa Komisyonu’nun yaptığı tanıma göre “bireyin yaşamı boyunca bilgisini, becerilerini, yeterliliklerini bireysel, sosyal ya da mesleki olarak geliştirmeyi amaçlayan tüm faaliyetler”dir. Bu noktada birey içsel ve bireysel sorumluluğu kapsamında ihtiyaç duyduğu eğitime tercihleri doğrultusunda yönelmektedir.

Peki önerilebilecek yol haritaları nelerdir?

Toplumsal dönüşüm için yaşam boyu eğitimin temel çıkış noktası Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri olmalı ve iklim değişiklikleri, sorumlu tüketim ve üretim, sanayi, inovasyon ve altyapı gibi 17 temel eylem hedefinin eğitim sistemlerine doğru ve etkin bir şekil yerleştirilmesi gerekmektedir. Bu konularda farkındalık yaratacak çözümler için elimizi taşın altına koymamız gerekiyor. ReSkills Training olarak 30 Kasım 2019 tarihinde Türkiye’nin ilk Endüstri 4.0 fuarı olma özelliği taşıyan “Digital Impact, İstanbul Dijital Dönüşüm Fuarı ve Zirvesi”nde Eğitim 4.0 anlayışını ele aldık. Katılımcılarımız arasında Üniversite, Orta Öğretim, STK ve Özel Sektör uzmanları yer alıyordu. Gerçekleştirilen bu yuvarlak masa toplantısında aşağıdaki sorulardan yola çıkarak bazı öngörücü çözümler sunduk.

  1. Eğitim sistemlerimiz ve programlarımız Endüstri 4.0 ile uyumlu mu?
  2. Eğitim sistemlerimizi, Endüstri 4.0 ile uyumlu olacak şekilde nasıl yeniden yapılandırmalıyız?
  3. Eğitim 4.0 ile yetkinlikleri nasıl geliştiririz?
  4. Müfredat ve programları, endüstri ve günümüz sosyal yaşamındaki değişikliklere ayak uyduracak şekilde bireysel öğrenme stillerine uygun nasıl sunabiliriz?

Çözüm önerilerinden bazıları da şu şekilde ortaya çıktı;

Her bir birey ve kurum kendi yöntemlerini bulmalı, ortak müfredatlar yerine kişiye özel çözümlerin sunulduğu esnek müfredatlar oluşturulmalı, yaşam becerilerinin (soft skills) geliştirilmesi için hızlıca çözümler üretilmeli.

Bu noktada Eğitim 4.0 bilgi üretimine ek olarak Endüstri 4.0’ın yıkıcı teknolojileri ve devrimci anlayışına uyum sağlayacak şekilde yenilik ve inovasyon üreten eğitim anlayışına sahip olmalı. Dijital dönüşümün etkilerinin güçlü bir şekilde hissedildiği ortamlarda kaybolacak mesleklerin farkındalığında olarak 4. Seviye ve altındaki mesleklerin hızlıca yukarıya taşınması gerekmektedir. Endüstri 4.0 için orta öğretimde hali hazırda çocuk ve gençlerin eg itim fırsatına sahip olmalarından yola çıkarak, ebeveyn eğitimi ile öğretmen eğitimlerinin yetişkin eğitim programları adı altında hızlıca arttırılması gerekmektedir. Sanayiden habersiz üniversite akademisyenlerinin bir an önce sahaya inerek etkili bir işbirliği ile hızlıca gelişimleri sağlanmalıdır. Türkiye olarak bu eğitim yol haritasında, hızlı hareket etmek istiyorsak Anadolu ile İstanbul’u bir an önce koordineli bir şekilde çalışmaya teşvik edecek işbirlikleri oluşturulmalıdır.

Toplumsal dönüşüm için yaşam boyu öğrenmenin temel çıkış noktası ise kişilerin daha derin, daha gerçekçi, kişisel gerçekliklerine uygun plan yapabilme becerilerini geliştirecek farkındalığa erişmeleri gereksinimidir. Bunun için derinlemesine soru sormaları, öz farkındalıklarını geliştirici çalışmalar yapmaları, kariyer hedeflerini ve amaçlarını yeniden keşfetmeleri, görsel, sözlü ve sanal varlıklarını sektöre göre şekillendirmeleri gerekmektedir.

Kaynak: Öztemel, E. (2018), “Eğitimde Yeni Yönelimlerin Değerlendirilmesi ve Eğitim 4.0”, Üniversite Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, Sayfa: 25-30, (http://dergipark.gov.tr/download/article-file/451373).

 

Filiz GÜLEÇ KUTLU
ReSkills Training
Eğitim 4.0 Uzmanı / Profesyonel Koç, ACC
Eylül 2020